Қазақстан Республикасы Конституциясының денсаулық сақтау саласындағы жаңа редакциясы туралы

2026 жылғы 15 наурызда республикалық референдумда Қазақстан Республикасының жаңа редакциядағы Конституциясының, сонымен қатар «2026 жылғы 15 наурызда республикалық қабылданған Қазақстан Республикасының Конституциясын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2026 жылғы 17 наурыздағы №1206 Жарлығының қабылдануына байланысты, денсаулық сақтау саласындағы конституциялық нормаларды біркелкі түсіну және қолдану мақсатында, «ҚазМедТех» АҚ төмендегіні хабарлайды.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-бабына сәйкес Қазақстан Республикасы – адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары ең жоғары құндылық болып табылатын әлеуметтік мемлекет болып табылады. Денсаулық сақтау құқығы адам құқықтарының негізгі әлеуметтік-экономикалық құқықтарының бірі болып табылады және мемлекет тарапынан кепілді түрде қорғалуға жатады.
Конституцияның 32-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес:
 азаматтардың денсаулығын сақтауға құқығы бар;
 азаматтар заңда белгіленген, өздері ақы төлемейтін медициналық көмекті алуға құқылы.
Аталған нормалар Конституцияның 14-бабымен жүйелі байланыста қарастырылуы тиіс, онда адамның құқықтары мен бостандықтары ажырамас әрі мемлекетпен кепілдендірілетіндігі бекітілген. Бұл мемлекет азаматтардың әлеуметтік және мүліктік жағдайына қарамастан медициналық көмектің қолжетімділігін қамтамасыз ету жөніндегі өз міндетін сақтайтынын білдіреді.
«Азаматтар өздері ақы төлемейтін медициналық көмек» деген тұжырым өзінің құқықтық мәні бойынша медициналық көмектің ақылы болуын білдірмейді, керісінше, медициналық көмекті қаржыландыру көздерінің әртараптандырылуын көздей отырып, азаматқа тікелей қаржылық жүктеменің жүктелмейтінін білдіреді.
Медициналық көмек:
 мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен;
 міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі шеңберінде;
 заңнамада тыйым салынбаған өзге де көздер есебінен (қайырымдылық, халықаралық ұйымдар және т.б.) қаржыландырылуы мүмкін.
Осылайша, азамат медициналық көмекті тікелей төлемей алатын қолданыстағы модель сақталады.
Конституцияның 5-бабына сәйкес, Конституция ең жоғары заңдық күшке ие және Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында тікелей қолданылады.
Конституцияның жаңа редакциясы:
 мемлекеттің әлеуметтік бағытын және адам құқықтарының басымдығын растайды;
 азаматтардың медициналық көмекті ақысыз алу кепілдіктерін сақтайды;
 денсаулық сақтау жүйесін қаржыландырудың қосымша тетіктерін енгізеді;
 медициналық көмектің қолжетімділігі мен сапасын арттыруға бағытталған.
Конституцияның жаңа редакциясы мемлекет кепілдік беретін медициналық көмек көлемін қысқартуды көздемейді, сондай-ақ азаматтарға мемлекеттік кепілдіктер шеңберінде медициналық қызметтерге ақы төлеу бойынша қосымша қаржылық міндеттер жүктемейді.